Πού είναι οι μεταφράσεις;

Αφού εξηγήσαμε ότι ένα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού δεν μιλά αγγλικά και στη συνέχεια, εξηγήσαμε πώς μπορείτε να συνεισφέρετε στη διανομή Fedora, ας δούμε πού βρίσκονται οι μεταφράσεις ενός λογισμικού.

Οι μεταφράσεις αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του κώδικα

Οι μεταφράσεις είναι αρχεία που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του πηγαίου κώδικα που είναι απαραίτητος για την εκτέλεση του προγράμματος. Η μορφή του αρχείου που περιέχει τις μεταφράσεις διαφέρει ανάλογα με τα εργαλεία που χρησιμοποιεί η ομάδα ανάπτυξης. Για να πάρετε μια ιδέα για τις κύριες μορφές αρχείων, η λίστα μορφών που υποστηρίζονται από την πλατφόρμα μετάφρασης Weblate θα σας φανεί χρήσιμη. Σε γενικές γραμμές, η μορφή Gettext χρησιμοποιείται συνήθως για μεταγλωττισμένο λογισμικό υπολογιστών, ενώ οι μορφές JSON για λογισμικό ιστού. Κάθε αρχείο έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά του. Αυτό εμπίπτει στον τομέα της διεθνοποίησης του λογισμικού, που συχνά αναφέρεται ως i18n για συντομία.

Ο αντίκτυπος στο μεταφραστικό έργο

Επειδή οι μεταφράσεις αποτελούν μέρος του πηγαίου κώδικα, οι μεταφραστές πρέπει να παραδίδουν την εργασία τους εγκαίρως, ώστε να μεταφράζεται κάθε αλλαγή στην τρέχουσα έκδοση. Ακόμα και η πιο μικρή αλλαγή, έστω ενός γράμματος ή χαρακτήρα, απαιτεί τον έλεγχο κάθε μετάφρασης για να διαπιστωθεί αν η αλλαγή επηρεάζει το νόημα ή τη δομή της πρότασης. Τέτοιες αλλαγές έχουν μεγάλο κόστος για τους μεταφραστές.

Τις περισσότερες φορές, και είναι λογικό, οι προγραμματιστές δεν γνωρίζουν πώς να προσαρμόσουν τις μεταφράσεις όταν κάνουν αλλαγές. Είναι λοιπόν απαραίτητο οι μεταφραστές να παρακολουθούν στενά την ανάπτυξη του έργου, ώστε να είναι έτοιμοι να αντιδράσουν και να εμποδίσουν τη διάθεση μιας νέας έκδοσης του έργου στους χρήστες, ενώ υπάρχουν αμετάφραστες συμβολοσειρές εντός ενός μερικώς μεταφρασμένου λογισμικού.

Εδώ είναι που τα πράγματα περιπλέκονται. Υπάρχουν τουλάχιστον χιλιάδες, αν όχι εκατοντάδες χιλιάδες, έργα ελεύθερου λογισμικού. Υπάρχουν επίσης χιλιάδες γλώσσες. Μπορούμε όμως να έχουμε αρκετούς μεταφραστές σε κάθε γλώσσα για να παρακολουθούν όλα αυτά τα έργα; Προφανώς όχι.

Διαδικασία ενσωμάτωσης μεταφράσεων

Ας δούμε τώρα μερικά παραδείγματα έργων για να δούμε πώς οργανώνεται η αλληλεπίδραση μεταξύ της ανάπτυξης λογισμικού και των διαδικασιών μετάφρασης.

Όταν η δυνατότητα για μετάφραση υπάρχει… αλλά ο τρόπος είναι απαρχαιωμένος!

Το Jitsi Meet είναι ένα λογισμικό διαδικτυακών τηλεδιασκέψεων. Στον πηγαίο κώδικά του, ο φάκελος lang περιέχει ένα αρχείο JSON ανά γλώσσα.

Κάθε μετάφραση απαιτεί ένα αίτημα ενσωμάτωσης, το οποίο είναι περίπλοκο και χρονοβόρο.

Μέσα σε λίγα λεπτά, βρήκα μια ακραία περίπτωση: αυτό το αίτημα εκκρεμεί για πάνω από 8 μήνες. Στο μεταξύ όμως, το αρχείο που περιέχει τις συμβολοσειρές του λογισμικού προς μετάφραση έχει ήδη αλλάξει 19 φορές, ενώ έχουν κυκλοφορήσει 8 νέες εκδόσεις!

Δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο μετάφρασης στο αρχείο readme, ούτε στον οδηγό συνεισφοράς.

Οι πολυμελείς γλωσσικές κοινότητες μπορεί να είναι σε θέση να αφιερώσουν τον απαραίτητο χρόνο χάρη στον μεγάλο αριθμό εθελοντών (κι αυτό με επιφύλαξη). Όλες οι υπόλοιπες όμως θα μείνουν πίσω και το λογισμικό θα προσφέρει ενημερωμένες μεταφράσεις μόνο για τις γλώσσες που ήδη υπερεκπροσωπούνται. Για να μπορέσει κανείς να παρακολουθήσει τις αλλαγές, θα χρειαστεί πιθανότατα να εγγραφεί στις ειδοποιήσεις του έργου στο GitHub.

Η αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου τρόπου εργασίας είναι σίγουρα αμφισβητήσιμη. Όσο κι αν πρέπει να αναγνωριστεί η προσπάθεια που καταβλήθηκε για τη μετάφραση του λογισμικού, λυπάμαι που δεν δόθηκε σημασία για αυτόν τον τρόπο συνεισφοράς. Δεν έχω συζητήσει με τις ομάδες του Jitsi Meet. Γνωρίζω όμως ότι αυτό δεν συνέβαινε πάντα, καθώς στο παρελθόν είχαν χρησιμοποιήσει μια πλατφόρμα μετάφρασης.

Σαφές… αλλά πιο συγκεκριμένα για το έργο GNOME

Το έργο GNOME χρησιμοποιεί μια παρόμοια προσέγγιση, αλλά με έμφαση στις ανάγκες των ομάδων μετάφρασης. Για την αποστολή μιας μετάφρασης στο τελικό λογισμικό, είναι υποχρεωτική η χρήση του git. Ωστόσο, υπάρχει ένα εργαλείο για τους μεταφραστές, που τους επιτρέπει να γνωρίζουν ακριβώς τι απαιτεί μετάφραση και να συνεργάζονται. Επιπλέον, μια μεγάλη λίστα προγραμμάτων του οικοσυστήματος GNOME ακολουθούν τον ίδιο ρυθμό νέων εκδόσεων και τις ίδιες διαδικασίες εργασίας. Η διαδικασία είναι, ναι μεν, ατελής και μη αυτόματη, αλλά τα εργαλεία μειώνουν σημαντικά το κόστος διαχείρισης για τους εθελοντές.

Αποτελεσματικό… αλλά πιο συγκεκριμένα για το έργο Mozilla

Το έργο Mozilla θεωρεί τη μετάφραση βασικό θέμα της δραστηριότητάς του. Εάν θέλετε να συνεισφέρετε, μπορείτε να επισκεφθείτε την πλατφόρμα μετάφρασης Pontoon (το έργο είναι οργανωμένο σε ομάδες μετάφρασης).

Μπορεί εύκολα κανείς να δει τι είναι έτοιμο προς μετάφραση, καθώς και να βρει άτομα για να λάβει απαντήσεις σε ερωτήσεις.

Το συγκεκριμένο έργο είναι τεράστιο· θα αντιμετωπίσετε ορισμένες δυσκολίες στο να κατανοήσετε τα διάφορα στάδια ανάμεσα στην πλατφόρμα μετάφρασης και τις κυκλοφορίες του λογισμικού, αλλά τι σημασία έχει; Όλα λειτουργούν σωστά, οι ημερομηνίες κυκλοφορίας είναι γνωστές και οι προτεραιότητες καθορισμένες. Θα χάσετε λίγο χρόνο για να δημιουργήσετε μια ομάδα και διαδικασίες επιμέλειας, ενώ όλα τα εργαλεία αφορούν ειδικά τα έργα της Mozilla. Σε γενικές γραμμές όμως, το σύστημα είναι αρκετά αποτελεσματικό.

Αυτοματισμός και γενίκευση: μια σύγχρονη προσέγγιση χειραφέτησης

Υπάρχει η δυνατότητα παροχής ενός εξειδικευμένου εργαλείου μετάφρασης, που να επιτρέπει την εγγραφή σε ειδοποιήσεις για αλλαγές, την ομαδική εργασία και την ανίχνευση ανωμαλιών.

Και, ως απόλυτο πλεονέκτημα, να παρέχει αυτόματο συγχρονισμό με τον πηγαίο κώδικα του λογισμικού.

Ένα εξαιρετικό παράδειγμα: η πλατφόρμα μετάφρασης Weblate δείχνει τον δρόμο, αφού όλα είναι συνδεδεμένα και αυτοματοποιημένα. Οι τροποποιήσεις των μεταφράσεων είναι πολυάριθμες και ο εντοπισμός των αλλαγών που επηρεάζουν τις μεταφράσεις είναι εύκολος.

Πολλά έργα χρησιμοποιούν το Weblate· είναι η επιλογή που θα πρέπει να κάνετε για κάθε περίπτωση. Στο οικοσύστημα των πλατφορμών μετάφρασης, το Weblate έχει γίνει τόσο αυτονόητο και αποτελεσματικό όσο και το Git για τη διαχείριση του πηγαίου κώδικα στην ανάπτυξη λογισμικού.

Εάν το έργο σας προσφέρει αυτήν την πλατφόρμα, τότε παρέχετε τη δυνατότητα δράσης για γλωσσικές συνεισφορές και, καλλιεργώντας τη σχέση με αυτήν τη μεγάλη κοινότητα, θα έχετε καλές πιθανότητες να μεταφραστεί ένα εργαλείο σε πολλές γλώσσες.

Συμπέρασμα

Η σύνδεση μεταξύ των τεχνικών πτυχών του έργου και των μεταφράσεων είναι κρίσιμη για την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών μετάφρασης.

Υπάρχουν εργαλεία γεμάτα με ενδιαφέρουσες λειτουργίες και αυτοματισμούς που κάνουν τη ζωή όλων ευκολότερη.

Εξαρτάται από τις ομάδες ανάπτυξης να αξιοποιήσουν αυτά τα εργαλεία, ώστε το λογισμικό να περιλαμβάνει ολοένα και περισσότερες μεταφράσεις και να υποστηρίζει έναν συνεχώς αυξανόμενο αριθμό γλωσσών.

Τι συμβαίνει όμως όταν ένα έργο δεν κυκλοφορεί νέες εκδόσεις; Πώς μπορούμε να αντισταθμίσουμε ένα αδρανές έργο; Αυτό θα αποτελέσει το θέμα ενός μελλοντικού άρθρου.